Ziemia, Mars i wulkany – czego mogą nas nauczyć o przyszłości naszej planety?
Earth, Mars, and Volcanoes – What Can They Teach Us About Our Planet’s Future?

W ramach serii krótkich filmów popularnonaukowych przygotowanych przez Akademię Zrównoważonego Rozwoju z okazji Światowego Dnia Ziemi, zapraszamy do odkrywania fascynującego świata nauk o Ziemi i ich znaczenia dla realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju. Wśród materiałów znalazły się dwa filmy przygotowane przez dr. Bartosza Pieterka, kierownika projektu MARIVEL, badacza zajmującego się zarówno procesami zachodzącymi na Ziemi, jak i geologią innych planet.

„Wulkany. Siła, która kształtuje planety”

Wulkany kojarzą nam się zwykle z widowiskowymi erupcjami, ale ich rola jest znacznie większa. To właśnie aktywność wulkaniczna od miliardów lat współtworzy powierzchnie planet, wpływa na atmosferę i warunki życia. Bartosz Pieterek opowiada o badaniach wulkanów na Islandii i Wyspach Kanaryjskich, ale także o tych znajdujących się setki milionów kilometrów od nas – na Marsie. Czerwona Planeta kryje największe wulkany w Układzie Słonecznym, a ich analiza pozwala lepiej zrozumieć procesy geologiczne zachodzące zarówno na innych światach, jak i na Ziemi.

„Geologia planetarna. Laboratorium przeszłości i przyszłości planet”

Geologia planetarna pozwala spojrzeć na te pytania z zupełnie nowej perspektywy. Wenus i Mars stają się naturalnymi laboratoriami, w których możemy obserwować skutki odmiennych ścieżek ewolucji klimatu i atmosfery. Dzięki temu łatwiej zrozumieć procesy zachodzące na Ziemi – od zmian klimatycznych po długoterminową ewolucję środowiska sprzyjającego życiu.

Badania planetarne to jednak nie tylko podróż w przeszłość. To także przyszłość nauki i eksploracji kosmosu. Technologie rozwijane na potrzeby misji kosmicznych znajdują zastosowanie również na Ziemi, a kolejne odkrycia pomagają nam lepiej przygotować się do wyzwań związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Zachęcamy do obejrzenia obu filmów i przekonania się, że odpowiedzi na pytania dotyczące przyszłości naszej planety można znaleźć nie tylko pod naszymi stopami, ale także na odległych światach Układu Słonecznego.

Earth, Mars, and Volcanoes – What Can They Teach Us About Our Planet’s Future?

As part of a series of short popular science videos produced by the Academy of Sustainable Development to mark World Earth Day, we invite you to explore the fascinating world of Earth sciences and their importance for achieving the Sustainable Development Goals. The materials include two videos prepared by Dr. Bartosz Pieterek, the MARIVEL project manager and a researcher studying both processes occurring on Earth and the geology of other planets.

“Volcanoes: The Force That Shapes Planets”

We usually associate volcanoes with spectacular eruptions, but their role is much greater. It is volcanic activity that has been shaping the surfaces of planets for billions of years, influencing the atmosphere and living conditions. Bartosz Pieterek discusses research on volcanoes in Iceland and the Canary Islands, as well as those located hundreds of millions of kilometers away—on Mars. The Red Planet harbors the largest volcanoes in the Solar System, and analyzing them allows us to better understand the geological processes occurring both on other worlds and on Earth.

“Planetary Geology: A Laboratory of the Past and Future of Planets”

Planetary geology allows us to view these questions from a completely new perspective. Venus and Mars become natural laboratories where we can observe the effects of different paths of climate and atmospheric evolution. This makes it easier to understand the processes taking place on Earth—from climate change to the long-term evolution of an environment conducive to life.

However, planetary research is not just a journey into the past. It is also the future of science and space exploration. Technologies developed for space missions also find applications on Earth, and new discoveries help us better prepare for the challenges of sustainable development.

We encourage you to watch both videos and see for yourself that answers to questions about the future of our planet can be found not only beneath our feet, but also on distant worlds in the Solar System.

Czy skały mogą „opowiadać” o ewolucji magmy
Can rocks “tell” us about the evolution of magma?

Czy potrafimy „czytać” historię Marsa zapisaną w skałach? Nowe badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Geology pokazują, że odpowiedź brzmi: tak — i to coraz dokładniej niż kiedykolwiek wcześniej.

W ramach międzynarodowego projektu MARIVEL naukowcy przeanalizowali zapis geologiczny systemu wulkanicznego w prowincji wulkanicznej Tharsis, który pozwala uchwycić subtelne zmiany w składzie mineralnym i chemicznym, które dokumentują proces różnicowania magmy — jednego z kluczowych mechanizmów tworzenia zróżnicowanej skorupy.

Aby przybliżyć te zagadnienia szerszej publiczności, Geological Society of America (GSA) we współpracy z Geo Girl przygotowała materiał edukacyjny na YouTube.
W filmie:

• wyjaśniono, czym jest różnicowanie magmowe,
• pokazano, jak naukowcy interpretują sygnały geochemiczne i spektralne,
• podkreślono znaczenie badań takich jak MARIVEL dla współczesnej geologii.
•  

Can rocks “tell” us about the evolution of magma?

Can we “read” the history of Mars as recorded in rocks? New research published in the prestigious journal Geology shows that the answer is yes—and with greater precision than ever before.

As part of the international MARIVEL project, scientists analyzed the geological record of the volcanic system in the Tharsis volcanic province, which captures subtle changes in mineral and chemical composition that document the process of magma differentiation—one of the key mechanisms in the formation of a differentiated crust.

To bring these topics to a wider audience, the Geological Society of America (GSA), in collaboration with Geo Girl, has produced an educational video on YouTube.

In the video:

• magmatic differentiation is explained,
• it is shown how scientists interpret geochemical and spectral signals,
• the importance of studies such as MARIVEL for modern geology is highlighted.

Świąteczne życzenia od zespołu projektu MARIVEL
Merry Christmas from the MARIVEL Project Team

Z okazji nadchodzących Świąt życzymy Państwu spokojnego czasu sprzyjającego refleksji, inspirujących rozmów naukowych oraz odkryć, które poszerzają granice naszej wiedzy o procesach geologicznych w Układzie Słonecznym.

W tym szczególnym okresie z przyjemnością dzielimy się informacją, że jeden z najlepszych możliwych naukowych prezentów — pozytywna decyzja redakcji czasopisma i akceptacja artykułu — stał się właśnie udziałem zespołu projektu MARIVEL. To dla nas ważne potwierdzenie wartości prowadzonych badań oraz ich znaczenia dla społeczności naukowej. Szczegóły niebawem!

Nowe analizy pozwolą istotnie pogłębić nasze zrozumienie ewolucji młodego wulkanizmu na Marsie, dostarczając bardziej szczegółowych ograniczeń dotyczących jego dynamiki, wieku oraz roli w niedawnej historii geologicznej Czerwonej Planety.

Dziękujemy za zainteresowanie projektem i zapraszamy do śledzenia kolejnych aktualności. Nadchodzący rok zapowiada się jako czas intensywnych analiz i ważnych rezultatów naukowych.

Merry Christmas from the MARIVEL Project Team

As the holiday season approaches, we wish you a Merry Christmas and a peaceful time conducive to reflection, inspiring scientific discussions, and discoveries that expand the boundaries of our knowledge of geological processes in the Solar System.

During this special time, we are pleased to share that one of the best possible scientific gifts—a positive decision by a journal’s editorial board and the acceptance of an article—has just been received by the MARIVEL project team. This milestone represents an important confirmation of the quality of our research and its significance for the scientific community. More details will be shared soon.

The newly accepted work, together with ongoing analyses, will significantly deepen our understanding of the evolution of young volcanism on Mars, providing more robust constraints on its dynamics, age, and role in the recent geological history of the Red Planet.

Thank you for your interest in the MARIVEL project, and please stay tuned for further updates. The coming year promises to be a period of intensive analysis and impactful scientific results.

Nowa publikacja o badaniach kosmosu w Polsce — przegląd badań wewnętrznego Układu Słonecznego
New publication on planetary science in Poland — a review of inner Solar System research

Zespół polskich naukowców zajmujących się badaniami kosmosu opublikował właśnie obszerną pracę przeglądową Planetologia w Polsce – wybrane badania ciał planetarnych wewnętrznego Układu Słonecznego w Przeglądzie Geologicznym. Artykuł ten stanowi pierwsze tak szerokie opracowanie prezentujące kierunki i osiągnięcia krajowych badań dotyczących Merkurego, Wenus, Ziemi, Księżyca oraz Marsa.

Praca ta pokazuje, jak silne i zróżnicowane jest środowisko badaczy kosmosu w Polsce. Integruje dorobek wielu zespołów naukowych, które – choć pracują nad odmiennymi aspektami planetologii – przyczyniają się wspólnie do rozwoju jednej z najbardziej interdyscyplinarnych dziedzin współczesnych nauk o Ziemi i kosmosie.

Opracowanie nie tylko porządkuje aktualny stan wiedzy na temat geologii ciał wewnętrznego Układu Słonecznego, ale także wyraźnie podkreśla wkład polskiej społeczności naukowej w międzynarodowe badania kosmiczne.

Publikacja ta jest szczególnie cenna z perspektywy projektu MARIVEL, którego jednym z celów jest budowanie silnej i współpracującej społeczności badaczy zajmujących się procesami geologicznymi na Marsie i innych planetach skalistych. Synteza działań naukowców w Polsce pozwala wskazać zarówno nasze mocne strony, jak i obszary wymagające dalszego rozwoju — wspiera to planowanie przyszłych badań i intensyfikację współpracy międzynarodowej.

Rosnąca liczba projektów, publikacji i zespołów badawczych potwierdza, że Polska odgrywa coraz bardziej zauważalną rolę w planetologii. Wszystko to sprawia, że publikacja stanowi ważny krok w stronę integracji środowiska naukowego oraz ich lepszej widoczności w światowej społeczności naukowej.

New publication on planetary science in Poland — a review of inner Solar System research

A team of Polish scientists working in space research has just published a comprehensive review paper titled Planetary science in Poland – selected research on planetary bodies of the inner Solar System in Przegląd Geologiczny. This article represents the first synthesis of its kind, presenting the scope and achievements of national research focused on Mercury, Venus, Earth, the Moon, and Mars.

The publication demonstrates how strong and diverse the planetary science community in Poland has become. It integrates the contributions of numerous research teams, which—although working on different aspects of planetology—collectively advance one of the most interdisciplinary fields within modern Earth and space sciences.

The review not only organizes the current state of knowledge on the geology of inner Solar System bodies, but also highlights the significant contribution of the Polish scientific community to international space research.

This publication is particularly valuable from the perspective of the MARIVEL project, one of whose goals is to foster a strong and collaborative community of researchers studying geological processes on Mars and other rocky planets. Synthesizing the work of scientists in Poland helps identify both our strengths and areas that require further development—supporting strategic planning of future investigations and enhancing global cooperation.

The growing number of research projects, publications, and scientific teams confirms Poland’s increasingly visible role in planetary science. Altogether, this publication represents an important step toward consolidating the scientific community and enhancing its presence in the global research landscape.

Badacze kosmosu w Krakowie – Planetary Science Conference 2025
Space scientists visit Krakow – Planetary Science Conference 2025

W dniach 23-25 października 2025 roku na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie odbyła się Planetary Science Conference 2025 – jedno z najważniejszych wydarzeń w Polsce poświęconych badaniom planetarnym i eksploracji Układu Słonecznego. W konferencji uczestniczył dr inż. Bartosz Pieterek, kierownik projektu MARIVEL, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki.

Podczas konferencji dr Pieterek zaprezentował prezentację poświęconą projektowi MARIVEL, przedstawiając główne założenia badawcze oraz pierwsze wyniki uzyskane w początkowych miesiącach realizacji projektu. Celem wystąpienia było przybliżenie społeczności naukowej interdyscyplinarnego podejścia do analizy procesów wulkanicznych na Marsie, które są przedmiotem badań zespołu MARIVEL.

Dodatkowo zaprezentowany został poster naukowy prezentujący wyniki dotyczące nowego modelu trajektorii balistycznych udokumentowanych bomb wulkanicznych związanych ze stożkami wulkanicznymi w regionie Ceraunius Fossae na Marsie. Opracowany model stanowi ważny krok w zrozumieniu dynamiki erupcji wulkanicznych na Czerwonej Planecie oraz mechanizmów kształtowania się powierzchni marsjańskich stożków rozbryzgowych.

Udział w konferencji był niezwykle owocny – umożliwił wymianę doświadczeń z przedstawicielami krajowego środowiska naukowego zajmującego się badaniami planetarnymi, nawiązanie nowych kontaktów oraz dyskusję nad możliwościami współpracy w zakresie analiz geomorfologicznych i modelowania procesów geologicznych na Marsie.

Konferencja Planetary Science Conference 2025 potwierdziła rosnące znaczenie polskiej społeczności badaczy kosmosu oraz była doskonałą okazją do prezentacji wyników polskich projektów naukowych.

Space scientists visit Krakow – Planetary Science Conference 2025

On October 23–25, 2025, the Faculty of Physics, Astronomy and Applied Computer Science of the Jagiellonian University in Kraków hosted the Planetary Science Conference 2025 – one of the most important scientific events in Poland dedicated to planetary research and the exploration of the Solar System. The conference was attended by Dr. Bartosz Pieterek, principal investigator of the MARIVEL project, funded by the National Science Centre (NCN).

During the event, Dr. Pieterek delivered a presentation on the MARIVEL project, outlining its main research objectives and the initial results obtained during the first months of implementation. The presentation aimed to introduce the Polish planetary science community to the project’s interdisciplinary approach to analyzing volcanic processes on Mars — the primary focus of the MARIVEL research team.

In addition, a scientific poster was presented, showcasing the results of a new model of ballistic trajectories of documented volcanic bombs associated with volcanic cones in the Ceraunius Fossae region of Mars. The developed model represents an important step forward in understanding the dynamics of volcanic eruptions on the Red Planet and the mechanisms shaping the surfaces of Martian spatter cones.

Participation in the conference proved extremely fruitful — it enabled the exchange of experiences with representatives of the Polish planetary science community, the establishment of new research contacts, and fruitful discussions on potential collaborations in the field of geomorphological analysis and geological process modeling on Mars.

The Planetary Science Conference 2025 confirmed the growing significance of the Polish space research community and served as an excellent opportunity to present the achievements of Polish scientific projects such as MARIVEL.

Pozaziemskie wulkany – Dzień Kraterów Meteorytowych Morasko 2025
Extraterrestrial volcanoes – Morasko Meteorite Crater Day 2025

W malowniczym Suchym Lesie pod Poznaniem, na terenie rezerwatu przyrody Morasko — jednego z najciekawszych miejsc w Polsce związanych z impaktami meteorytowymi — odbył się wyjątkowy Dzień Kraterów Meteorytowych. Wydarzenie to poświęcone było nie tylko historii Ziemi i jej zderzeń z ciałami niebieskimi, ale także przyszłości eksploracji kosmosu. W ramach bogatego programu przez cały dzień odbywały się wykłady popularnonaukowe, wycieczki terenowe oraz warsztaty dla młodszych i starszych miłośników nauki.

Jednym z punktów programu była prezentacja dr. inż. Bartosza Pieterka, kierownika projektu MARIVEL, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. W swoim wykładzie pt. „Pozaziemskie wulkany” dr Pieterek przeniósł słuchaczy w fascynujący świat procesów wulkanicznych zachodzących poza Ziemią, koncentrując się na Marsie i Wenus. Prezentacja opierała się na analogiach z ziemskimi systemami magmowymi, dzięki czemu publiczność mogła lepiej zrozumieć, jak działają i czym różnią się wulkany na innych planetach Układu Słonecznego.

Wystąpienie było również okazją do zaprezentowania założeń projektu MARIVEL, którego celem jest lepsze poznanie procesów wulkanicznych na Marsie. Dr Pieterek wyjaśnił, w jaki sposób badania geologiczne na Ziemi mogą pomóc w interpretacji danych pochodzących z Czerwonej Planety. Podkreślił także znaczenie eksploracji planetarnej dla rozwoju nauki i technologii, inspirując uczestników — zwłaszcza tych najmłodszych — do zadawania pytań o przyszłość badań pozaziemskich.

To niezwykłe wydarzenie połączyło naukę z pasją i przygodą, oferując uczestnikom szansę na bezpośredni kontakt z badaczami i fascynującym światem nauk o Ziemi i kosmosie. Wykłady popularnonaukowe stanowiły ważny element programu, który bez wątpienia przyczynił się do popularyzacji nauki oraz rozbudzenia ciekawości względem planetarnej geologii.

Extraterrestrial volcanoes – Morasko Meteorite Crater Day 2025

In the picturesque Suchy Las (Dry Forest) near Poznań, in the Morasko nature reserve – one of the most interesting places in Poland associated with meteorite impacts – a unique Meteorite Crater Day 2025 was organized. The event was devoted not only to the history of Earth and its collisions with celestial bodies, but also to the future of space exploration. As part of the rich program, popular science lectures, field trips, and workshops for younger and older science enthusiasts were held throughout the day.

One of the highlights of the program was a presentation by Dr. Bartosz Pieterek, head of the MARIVEL project, funded by the National Science Center. In his lecture entitled “Extraterrestrial Volcanoes” Dr. Pieterek transported his audience into the fascinating world of volcanic processes occurring beyond Earth, focusing on Mars and Venus. The presentation was based on analogies with Earth’s magmatic systems, allowing the audience to better understand how volcanoes on other planets in the Solar System work and how they differ.

The presentation was also an opportunity to present the objectives of the MARIVEL project, which aims to improve our understanding of volcanic processes on Mars. Dr. Pieterek explained how geological research on Earth can help interpret data from the Red Planet. He also emphasized the importance of planetary exploration for the development of science and technology, inspiring participants—especially young people.

This extraordinary event combined science with passion and adventure, offering participants the opportunity to interact directly with researchers and the fascinating world of Earth and space sciences. Popular science lectures were an important part of the program, which undoubtedly contributed to the popularization of science and sparked curiosity about planetary geology.