Małe wulkany bez źródła: nowa publikacja w npj Space Exploration
Małe wulkany bez źródła: nowa publikacja w npj Space Exploration
Small-scale volcanoes without a source: a new publication in npj Space Exploration
Na pierwszy rzut oka stożki wulkaniczne kojarzą się z klasycznymi erupcjami magmy wydobywającej się z głębi planety. Jednak najnowsza publikacja w npj Space Exploration opisuje nietypowe stożki wulkaniczne na Marsie, które nie powstały w wyniku klasycznej erupcji magmy z wnętrza planety. Zamiast tego są efektem gwałtownej interakcji płynącej lawy z lodem lub wodą ukrytą w marsjańskim gruncie.
Gdy gorący potok lawy przemieszcza się po powierzchni, może przykryć obszary zawierające lód. Wysoka temperatura powoduje jego natychmiastowe topnienie i przemianę w parę wodną. Ta para zostaje uwięziona pod zastygającą lawą, co prowadzi do wzrostu ciśnienia i gwałtownych eksplozji. W ich wyniku dochodzi do rozrywania skorupy lawowej i wyrzutu materiału, co stopniowo buduje charakterystyczne stożki z kraterem.
Takie formy, nazywane stożkami bezkorzeniowymi, są ważnym śladem obecności lodu w miejscach, które dziś są zbudowane tylko z produktów najmłodszej aktywności wulkanicznej. Na badanym obszarze w rejonie Tharsis, w pobliżu wulkanu Ascraeus Mons, zidentyfikowano ich tysiące, co sugeruje, że w przeszłości lód podpowierzchniowy był tam powszechny. Takie środowiska mogły sprzyjać powstawaniu obiegów hydrotermalnych, w których gorąca woda krążyła przez spękane skały, prowadząc do wytrącania minerałów siarczanowych — obserwowanych dziś na danych spektralnych z sond orbitalnych.
Odkrycie to pokazuje, że Mars był miejscem intensywnych interakcji między ogniem a lodem, a jego powierzchnia wciąż zachowuje ślady tych gwałtownych procesów.
Small-scale volcanoes without a source: a new publication in npj Space Exploration
At first glance, volcanic cones are typically associated with classic eruptions of magma rising from the planet’s depths. However, a recent paper in npj Space Exploration describes unusual volcanic cones on Mars that did not form as a result of a classic magma eruption from the planet’s interior. Instead, they are the result of an interaction between flowing lava and ice or water hidden in the Martian ground.
As a hot flow of lava moves across the surface, it can cover areas containing ice. The high temperature causes the ice to melt immediately and turn into water vapor. This steam becomes trapped beneath the solidifying lava, leading to a buildup of pressure and violent explosions. As a result, the lava crust ruptures and material is ejected, gradually building the characteristic cones with craters.
Such features, known as rootless cones, are an important indicator of the presence of ice in areas that today consist solely of products of the most recent volcanic activity. Thousands of them have been identified in the study area in the Tharsis region, near the Ascraeus Mons volcano, suggesting that subsurface ice was once widespread there. Such environments could have caused the formation of hydrothermal systems, in which hot water circulated through fractured rocks, leading to the precipitation of sulfate minerals—observed today in spectral data from orbital data.
This discovery shows that Mars was the site of intense interactions between lava and ice, and its surface still bears traces of these explosive processes.
